Protestantse Gemeente Westerbork i.w.

De Voorhof

Kerkelijk Centrum De Voorhof 

Hoogeveenseweg 4
9431 AZ Westerbork
tel. 0593 - 33 19 71   

 

 

 

Het kerkelijk centrum De Voorhof werd in 1974 in gebruik genomen. Het gebouw voldeed toen aan de eisen van die tijd en was passend bij de jaren zeventig. Grijze betonsteen en gewassen grindtegels waren toen zeer modern en natuurlijk ook het veel geziene schrootjesplafonds. Al deze zaken bleken 2013 achterhaald en de wens leefde sterk om De Voorhof weer een eigentijdse uitstraling te geven. Er is natuurlijk uitgebreid over vergaderd, vervolgens is een commissie in gesteld en we konden aan het werk. Verschillende kerkgebouwen, die de afgelopen jaren zijn gemoderniseerd zijn door de commissie bezocht en alle zaken daar werden nauwkeurig bekeken. Inmiddels was er een architectenbureau gevonden, die ervaring heeft met het moderniseren van een bestaand gebouw. DAAD architectenbureau uit Beilen heeft een ontwerp gemaakt en dat is in grote lijnen uitgevoerd. Met DAAD en de commissie is veel overleg geweest over het kleurgebruik, aankleding van het gebouw, wat komt er op de vloer en welke kleur krijgt de keuken en heel belangrijk was: hoe is alles in te passen binnen het beschikbare budget!

Na vele maanden van voorbereiding en ook vele maanden van slopen, bouwen, schilderen en schoonmaken is het kerkelijk centrum De Voorhof weer een gebouw geworden dat een frisse en eigentijdse uitstraling heeft. Als je binnenkomt zie je een prachtige leistenen vloer, moderne stoelen, warme kleurstelling, prachtige liturgische meubelen. Kortom De Voorhof mag gezien worden en vervuld een belangrijke rol binnen het kerkelijk- en maatschappelijk werk in Westerbork. 

In het tabblad Foto's - Archief - Renovatie 2013 - zijn de foto's van de verbouwing te vinden.

Geschiedenis van de gereformeerde kerk in Westerbork

In 2011 bestond de Gereformeerde Kerk van Westerbork 175 jaar. Een kleine groep bewoners van Westerbork en de omliggende dorpen scheidde zich in 1836 af van de officiële (Hervormde) Kerk. In 1842 bouwden deze ”afgescheidenen” een eigen kerk. Sinds ca. 1200 kende Westerbork één kerk (en één kerkgenootschap); door de Afscheiding kreeg het dorp twee kerken. In 1908 werd er een nieuwe, grotere kerk gebouwd en in 1974 verhuisden de gereformeerden naar een nog ruimere kerk aan de Hoogeveenseweg: De Voorhof.

Aanvankelijk werden de gereformeerden ook wel Cocksianen of Cocksen genoemd, naar één van hun landelijke voormannen, dominee Hendrik de Cock. Deze Ds. Hendrik de Cock uit het Groningse Ulrum kan als vader van de afscheiding van 1834 genoemd worden; hij scheidde zich met zijn kerkenraad als eerste af van de Nederlands Hervormde Kerk. Niet lang daarna volgden in heel Nederland meer predikanten en kerkleden zijn voorbeeld. Deze afscheiding heeft ook Westerbork niet onberoerd gelaten. De eerste afgescheidenen waren hier actief sedert 1836 en in 1841 wordt de eerste “christelijke afgescheiden gemeente” van Westerbork officieel erkend. 

Voorgeschiedenis 

Een aantal jaren voor de “christelijk afgescheiden gemeente” in Westerbork een feit was, was er sprake van ongenoegen bij leden van de hervormde gemeente. Dit kwam voor het eerst tot uiting toen twaalf leden van de hervormde kerk op 17 december 1836 een brief aan de hervormde kerkenraad hebben geschreven waarin zij hun afscheid van die gemeente aankondigden. “Aan de predikant wierd bekend gemaakt dat eenige leden uit de gemeente een brief van afscheiding hadden ingelevert als kunnende zich met onze leer, welke naar hun gevoelens streed met de formulier van eenigheid niet meer verenigen”. 

De eerste drie ondertekenaars waren Jannes Eysing, Fennigje Tibben (een echtpaar) en Geesje Venings. Deze mensen waren mogelijk afkomstig uit Elp. De brief werd door de kerkenraad voor kennisgeving aangenomen. De groep afgescheidenen groeide en op 28 juli 1841 kregen de aanvragers van de koning toestemming “tot het inrigten van “eener Christelijke afgescheidene gemeente” en voor kennisgeving aangenomen door het hervormd classicaal bestuur van Coevorden. De kerk was dus erkend en kon verder worden uitgebouwd met een eigen gebouw en een eigen predikant. Voor het eerst in de geschiedenis van Westerbork had het dorp nu twee kerkengenootschappen. De groep afgescheidenen is aanvankelijk klein, maar groeit gestaag. De Afgescheiden Gemeente telde in 1842 ca. 50 leden. Dit aantal groeide naar 167 in 1849 (verdeeld over Westerbork-dorp 41, Zwiggelte 13, Elp 50, Orvelte 15, Garminge 9, Balinge 6, Mantinge 20, Bork en Broekveen 2). 

Een eigen kerkgebouw

In een brief van de Gouverneur des Konings van 29 juni 1842 werd nummer 25 aangewezen “om haar openbare diensten uit te oefenen”. Er werd ook gesproken over een pastorie. De kerkelijke bijeenkomsten vonden plaats in een deel van het huis van Remmelt Timmer, aan de Wilhelminastraat 1, welke omgebouwd was tot kerkzaal. Korte tijd later werd het huis gesloopt. Er verrees in 1843 een echt (kerk)gebouw en op de ruimte voor de kerk werd een pastorie gebouwd. In de kerkelijke notulen van 30 oktober 1844 werd voor het eerst gesproken van een kerk. De kerkleden moesten behoorlijk wat opbrengen voor hun nieuwe kerkgenootschap, er werd een kerk gebouwd en er moest een predikant worden bekostigd. De kerkleden betaalden onder meer met schoven rogge. De kerk is ruim 60 jaar in gebruik geweest.  

In 1908 werd er achter het oude kerkgebouw een nieuw kerk gebouwd. Op dankdag 4 november 1908 werd de nieuwe kerk in gebruik genomen. “Een zeer grote schare is van hier en elders opgekomen om deze plechtigheid bij te wonen, zoodat het gebouw gevuld was. Ds. Oosterhof sprak naar aanleiding van Psalm 48:10. Aan het einde werd de burgemeester toegesproken en de dank van gemeente en kerkeraad gebracht aan de Bouwcommissie, aan de aannemer (Willem Willems van Bruntinge), aan de schilder (Beckering en Zonen van Westerbork) en aan den architect (Joh. Hidding van Hooghalen)”. De oude kerk werd voor afbraak verkocht aan ene J. Smit, deze betaalde er 225 gulden voor. Aanvankelijk (de eerste jaren na de Afscheiding) werd kritisch gekeken naar het nieuwe kerkgenootschap maar in 1908 was de gereformeerde kerk geaccepteerd en zelfs de burgemeester was te gast bij de inwijdingsdienst. Bij de oude en nieuwe kerk was een paardenstal voor de meer vermogende kerkleden die met de koets naar de kerk kwamen. De eerste kerk had geen orgel en ook in  de 1908 gebouwde kerk had aanvankelijk geen orgel. Voor in de kerk stond een voorzanger die de psalmen inzette en begeleidde. In 1921 werd het eerste orgel aangeschaft. Organisten begeleidden het psalmgezang in de kerk (in tegenstelling tot de Hervormde Kerk werden tot ca. 1950 in de gereformeerde kerk geen gezangen gezongen). De zitplaatsen (beneden) in de kerk werden aanvankelijk per jaar aan de kerkleden verhuurd (tot 1933).

Groei en nieuwbouw 

Ook de in 1908 gebouwde kerk bleek op den duur te klein. In 1935 werd gemeld “dat de kerk overvol is en of het niet wenselijk is om een koster aan te stellen”. In 1936 werd de kerk geheel verbouwd, zodat het gebouw meer kerkgangers kon bergen. De kerk deed daarna nog bijna 40 jaar dienst. Op 9 oktober 1936 werd in een kerkdienst het honderdjarig bestaan van de Gereformeerde kerk herdacht en de verbouwde kerk werd in gebruik genomen. Na de laatste wereldoorlog groeiden de Drentse dorpen. Ook het ledenaantal van de Gereformeerde Kerk groeide snel. De kerk werd te klein, zeker in de zomermaanden wanneer toeristen die in de buurt waren, de kerk bezochten. Ook was er steeds meer parkeerruimte nodig, omdat steeds meer kerkgangers met de auto kwamen. Er werden plannen gemaakt voor een nieuw, goed bereikbaar kerkgebouw aan de rand van het dorp. In 1974 verrees aan de Hoogeveenseweg 4 de nieuwe gereformeerde kerk De Voorhof. Architect was B. Nusselder uit Beilen. De kerk werd gebouwd door de firma Katerberg uit Westerbork. Het orgel werd gemaakt door de firma Mense Ruiter uit Zuidwolde (Gr.). Veel gemeenteleden droegen een steentje bij aan de bouw van hun nieuwe kerk (die onlangs gerenoveerd is, weer met behulp van veel vrijwilligers).

 

 

Protestantse Gemeente Westerbork i.w.